Wat is AI-hardware? Alles over NPU, TOPS en Copilot+

Geplaatst in Nieuws, Techniek, Webshop op 06-07-2026 12:18

Kunstmatige intelligentie is niet meer weg te denken uit de technologiebranche. Nieuwe laptops, desktops en smartphones worden steeds vaker gepresenteerd als AI-apparaten. Daarbij verschijnen termen als NPU, TOPS, AI PC en Copilot+ PC steeds vaker in de specificaties.

Maar wat betekenen deze termen eigenlijk? In dit artikel leggen we ze uit aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden.

AI is niet nieuw

Hoewel AI de laatste jaren enorm populair is geworden dankzij toepassingen zoals ChatGPT en Microsoft Copilot, wordt kunstmatige intelligentie al veel langer gebruikt. Veel apparaten maken al jaren gebruik van AI, vaak zonder dat gebruikers zich daarvan bewust zijn.

AI, oftewel kunstmatige intelligentie, is de verzamelnaam voor systemen die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is, zoals herkennen, voorspellen of beslissingen nemen. Machine learning is een onderdeel van AI waarbij een computer leert van grote hoeveelheden data, in plaats van alleen vaste regels te volgen. Veel moderne AI-toepassingen, zoals beeldherkenning, spraakassistentie en aanbevelingssystemen, maken gebruik van machine learning.

Zo introduceerde NVIDIA in 2018 DLSS, waarbij AI beelden opschaalt naar een hogere resolutie om de prestaties te verbeteren. Ook smartphonecamera's gebruiken machine learning om meerdere foto's samen te voegen, ruis te verminderen en foto's te verbeteren. Moderne televisies gebruiken AI om beelden op te schalen en automatisch de beeldkwaliteit te optimaliseren.

Al deze AI-functies draaiden jarenlang voornamelijk op de CPU of GPU. Moderne processors krijgen daar steeds vaker een gespecialiseerde chip bij: de NPU.

De opkomst van de NPU

Waar AI-bewerkingen vroeger voornamelijk werden uitgevoerd door de CPU of GPU, beschikken moderne processors steeds vaker over een aparte NPU (Neural Processing Unit). Deze chip is speciaal ontworpen voor AI-bewerkingen en verwerkt taken zoals achtergrondvervaging, ruisonderdrukking en live ondertiteling energiezuinig en direct op het apparaat.

Een NPU maakt een computer niet automatisch slimmer. De hardware biedt vooral de mogelijkheid om AI-taken lokaal uit te voeren. Pas wanneer software hier gebruik van maakt, merk je als gebruiker het verschil.

Wat zijn TOPS?

Bij moderne processors kom je steeds vaker waarden tegen zoals 10 TOPS, 40 TOPS of 50 TOPS. TOPS staat voor Trillions of Operations Per Second en geeft aan hoeveel AI-berekeningen een NPU per seconde kan uitvoeren. Een processor met 10 TOPS kan al lichte lokale AI-taken ondersteunen, zoals webcamverbetering, achtergrondvervaging en ruisonderdrukking. Hoe hoger het aantal TOPS, hoe sneller een NPU zwaardere AI-functies kan verwerken.

Microsoft hanteert 40 TOPS als minimale eis voor een Copilot+ PC. Dit is geen technische standaard, maar een certificeringseis voor bepaalde AI-functies binnen Windows.

Houd er wel rekening mee dat TOPS niet het hele verhaal vertelt. Ook de processorarchitectuur, het werkgeheugen en de software spelen een belangrijke rol en bepalen uiteindelijk hoe AI-prestaties in de praktijk uitpakken.

Wat is een Copilot+ PC?

Een Copilot+ PC is een laptop die voldoet aan de AI-eisen van Microsoft. Hiervoor is onder andere een NPU met minimaal 40 TOPS vereist. Voorbeelden van geschikte processors zijn de Qualcomm Snapdragon X Elite, Qualcomm Snapdragon X Plus, Intel Core Ultra 200V-serie en AMD Ryzen AI 300-serie. Niet iedere AI PC is dus een Copilot+ PC, maar iedere Copilot+ PC is wel een AI PC.

Cloud-AI & lokale AI

Veel bekende AI-diensten, zoals ChatGPT, Gemini en Claude, draaien grotendeels in de cloud. Dat betekent dat de AI-berekeningen plaatsvinden op externe servers en niet op je eigen computer. Een krachtige NPU heeft daardoor weinig invloed op de prestaties van deze toepassingen.

Dat betekent niet dat AI-hardware overbodig is. Steeds meer software maakt gebruik van lokale AI, waarbij de berekeningen rechtstreeks op het apparaat worden uitgevoerd. Dat kan zorgen voor snellere reacties, een lager energieverbruik en meer privacy, omdat gegevens niet altijd naar de cloud hoeven te worden verstuurd. Naarmate meer software hiervan gebruik gaat maken, zal de rol van de NPU steeds belangrijker worden.

Conclusie

AI-hardware is geen tijdelijke hype, maar ook nog niet voor iedere gebruiker een doorslaggevende reden om direct een nieuwe computer aan te schaffen. De grootste voordelen zullen waarschijnlijk zichtbaar worden naarmate meer software AI-functies lokaal gaat uitvoeren.

Voor de meeste gebruikers is een NPU vandaag nog geen doorslaggevende aankoopreden. Kies je echter voor een snelle, moderne laptop, dan beschikt deze in de meeste gevallen al over een NPU, waarmee AI-taken steeds vaker lokaal kunnen worden uitgevoerd. De hardware is er dus al; de komende jaren zal steeds meer software optimaal gebruik gaan maken van de NPU.